Begin december 1977 besliste de voltallige gemeenteraad van Aalst op voorstel van Bert Van Hoorick om te Aalst een Daensmuseum en –archief in te richten.
In de jaren ’80 was dit museum en archief gehuisvest op de tweede verdieping van het Belfort tot de restauratie van het gebouw begin jaren ’90. Sindsdien is er in het Stedelijk Museum Aalst steeds een museale opstelling rondom Daens geweest, evenals tijdelijke tentoonstellingen (zoals ‘Daens in de Gazet’, ‘Daens in de film’, ‘Redt en helpt U zelven & elkander’). Het verhaal van Daens maakt nu onlosmakelijke deel uit van het verhaal van stad en regio, zoals dit in het Stedelijk Museum Aalst wordt verteld/zal worden verteld. In de komende jaren zal het Stedelijk Museum immers verder worden uitgebouwd, met aandacht voor alle belangrijke aspecten van de Aalsterse geschiedenis. Zo wordt nu volop voorbereid: nieuwe opstelling ‘Boon-module’, inrichting ‘Gastentafel’: onthaal-, oriëntatie- en documentatieruimte, nieuw opstelling Valerius De Saedeleercollectie, nieuw opstelling archeologisch-historische collectie waar het vroege verhaal van stad & regio wordt verteld.
Op zaterdag 16 september 2006 openden burgemeester Anny De Maght-Aelbrecht en schepen van Cultuur Gracienne Van Nieuwenborgh (die tevens voorzitter van het Documentatiecentrum en Archief voor Daensisme en hedendaagse geschiedenis van de Denderstreek is) de vernieuwde opstelling van de ‘Daensmodule’, de zaal gewijd aan priester Daens en de sociale geschiedenis van Aalst. Dit is geen tentoonstelling voor ‘Daenskenners’, maar eerder een poging om aan de leek op een korte tijd een idee te geven van ontstaansredenen en essentie van daensisme, met veel oog voor de omgevingsomstanigheden (past in het vertellen van het verhaal van ‘stad Aalst en regio’, cfr. hoofddoel stedelijk museum). Wie dieper wil graven zal in de nabije toekomst terecht kunnen in de ‘gastentafel’ waar alle mogelijke documentatie (boeken én computer) zal aanwezig zijn. Hier zal ook inzage per computer in de Daensistische en andere (Denderbode) kranten en de beeldbank mogelijk zijn.
Deze Daensmodule is een ‘work in progres’: aan de hand van verder onderzoek, maar ook via de reacties van de bezoekers wordt hier permanent aan verder gebouwd. Continu zullen wijzigingen en veranderingen aangebracht worden. Ook zal bewegend beeld worden geïntegreerd. Maar vooral, en belangrijker, zullen tevens links naar onze hedendaagse levenswereld aangebracht worden.
Een volledig educatief begeleidingsprogramma voor scholen, voor verschillende leeftijdsgroepen wordt nu uitgewerkt.
Hoe is deze ‘Daensmodule’ opgebouwd?
Bij het binnenkomen van de zaal is een dwarse wand geplaatst waarop enkele schilderijen: rechts een beeld van het ‘rijke’ Aalst, naar links toe het eerder ‘arme’ Aalst (arbeiderswoningen, grauwe fabrieken, …).
Dan heeft de bezoeker de keuze:
- rechts: evocatie van het rijke Aalst, het interieur van een fabriekseigenaar
- links: evocatie van een fabrieksinterieur
Links worden dan de negatieve gevolgen van de industrialisatie getoond, vanuit het standpunt van de arbeider: met aandacht voor de slechte werkomstandigheden, kinderarbeid, slechte woonomstandigheden, problematiek landbouw, …
Rechts wordt de industrialisatie geschetst vanuit het standpunt van de fabriekseigenaar, met ook aandacht voor het ‘rijke’ Aalst.
In het midden: aandacht voor politiek te Aalst (de almachtige katholieken, het ontstaan van meer sociaal gerichte politiek: socialisten en daensisten).
Achterwand: overzichtje van de geschiedenis van Daens en de daensistische beweging.
In het midden van de zaal is een ‘standpuntentafel’ opgesteld. Deze tafel is verdeeld in 4 delen: daensistisch (groen), katholiek (oranje), socialistisch (rood), liberaal (blauw): in de standpunten-mappen worden gelijke thema’s telkens vanuit deze verschillende standpunten belicht door originele bronnen (krantenartikels).
Vooral aandacht voor beeldmateriaal (foto’s en eigentijdse documenten als kranten, pamfletten); de zaalteksten zijn tot een minimum beperkt. De uitleg van de verschillende foto’s en documenten is via nummering terug te vinden in een tekstblaadje.
Ook wordt een mooi geïllustreerde Daenswandeling ‘Aalst in de voetsporen van Daens’ uitgegeven.
