leefmilieu: milieubeleid

Zo’n plan is nodig, om te weten waar je aan begint en waar je naartoe wilt met een natuurbeleid.
De studie werd uitgevoerd in 1996 door een onderzoeksgroep van de Antwerpse Universiteit.
Van in het begin werd de opmaak van het GNOP begeleid door een daartoe samengestelde commissie, waarin natuur- en landbouwverenigingen evenredig vertegenwoordigd waren. Ook de Vlaamse milieuadministratie en het Bestuur Monumenten en Landschappen waren erin vertegenwoordigd.
Het resultaat is een lijvig boek met bijhorende kaarten, dat nu als leidraad en als dagdagelijks werkinstrument bovenop menige bureautafel aangetroffen wordt.

De structuur van het boek is driedelig.

Een eerste deel is de inventaris. Daarin wordt gedetailleerd weergegeven waar welke natuurwaarden aanwezig zijn.
De inventaris is een flinke brok. Je vindt er informatie in over landschap, bodemgebruik, waterlopen, maar ook over het juridisch kader waarbinnen een milieu- en natuurbeleid gevoerd wordt. Ook wordt een overzicht gegeven van de eerder op verschillende bestuurlijke niveaus opgestelde beleidsdocumenten.
Tenslotte komen de flora en de fauna er, per deelgebied, aan bod.

Deel twee behandelt de doelstellingen en knelpunten inzake milieu en natuur.

In het derde deel, het actieplan, worden de zogenaamde kern- en kansengebieden afgebakend; dat zijn respectievelijk de groengebieden op het gewestplan en de waardevolle gebieden daarrond die grote natuurontwikkelingsmogelijkheden in zich dragen.
Hoewel de doelstellingen over het gehele Aalsterse grondgebied moeten nagestreefd worden, zal de aandacht in de eerste plaats gericht worden op de kern- en kansengebieden.

Tot slot worden concrete acties voorgesteld en in een tijdschema geplaatst, zodat we weten waaraan ons te houden !

Jawel, Aalst telt nog heel wat natuurrijke plekjes. 70 % van het grondgebied kan tot de open ruimte gerekend worden. In deze open ruimte vinden we het zwaartepunt van de natuur in de Dendervallei en in de beekvalleien. Vooral de Faluintjes hebben een hoge landschappelijke waarde.

Naast de talrijke eentonige aanplantingen treft men in Aalst gelukkig nog enkele bosjes aan die de kenmerken dragen van het bos dat eens onze streken bedekte. De Biezebroeken te Moorsel-Aalst zijn zo’n voorbeeld. Je vindt er een gelaagdheid met boom-, struik- en kruidlaag, en bomen van verschillende leeftijden, nogal kriskras door elkaar. Het bos omvat gedeeltelijk ingeplante canadapopulieren, maar ook inheemse soorten zoals es, eik en els.

De blikvangers onder de bossen in Aalst zijn uiteraard het Osbroek, de Gerstjens en de Kapellemeersen langs de Dender, het Kravaalbos in Meldert en het Kluisbos in Erembodegem. Elk van deze bossen heeft z’n eigen ecologische waarde en een karakteristieke uitstraling. Aan elk ervan werd een folder gewijd, die verkrijgbaar is bij de milieudienst.

De combinatie van natuur en halfnatuur in de parken brengt een grote biologische rijkdom voort. Daarom verdienen ze zeker een plaats in het Aalsterse natuurpatrimonium. Stadspark, parkdomeinen Terlinden, Ronsevaal, Overhamme.... en er zijn nog meer van die ronkende namen.

Hagen, houtkanten en bomenrijen...bepaalden tot een paar decennia geleden het landschap in de open ruimte rond Aalst. Kortzichtigheid van de gebruikers van het landschap heeft ertoe geleid dat deze landschapselementen heel schaars geworden zijn. Nochtans leveren ze heel wat op.
Ook poelen, hoe klein ook, zijn waardevolle natuurelementen. Een herwaardering ervan is nodig.

De meeste graslanden in Aalst zijn gewone graasweiden. Slechts hier en daar, vooral in de vochtige beekvalleien, vind je nog een mooi hooiland of een ruigte met een sterk gevarieerde begroeiing.
Dat soortenrijke hooilanden en ruigtes schaars zijn, heeft alles te maken met overbemesting en overexploitatie.

Net zoals hagen en bomenrijen, worden ook bermen in hun bestaan bedreigd omdat ze op het eerste gezicht nutteloos schijnen en geen directe winst lijken op te leveren.
Door hun bijzondere ligging langs wegen, spoorwegen en waterlopen, hebben ze de natuur nochtans heel wat te bieden. Het zijn toevluchtsoorden voor die kruiden die vaak elders in het landschap geweerd worden.
Kundig beheerde bermen zijn overigens vaak een lust voor het oog.

Alleen al wegens van hun landschappelijke waarde en hun aantrekkingskracht op allerlei vogels en insecten, zijn de hoogstamboomgaarden het vermelden waard in een natuurontwikkelingsplan. Ze zijn bestand tegen plagen en verdienen daarom de voorkeur boven laagstammen.

Water, zuiver water, maakt het verschil tussen leven en dood.
Ook in Aalst heeft water vele gedaanten. De Dender loopt zo’n 12 km van zuid naar noord door Aalst. Hij vormt de ruggengraat van het hydrografisch stelsel en ontvangt in Aalst het water van de belangrijkste beken. Ook sloten, grachten, vijvers, moerassen en poelen maken deel uit van het watersysteem in onze streek. Enkele vergeten oude Dendermeanders snakken naar een herwaardering.

Een toekomstgerichte omgang met water behelst drie aspecten :
- zorg voor de waterkwaliteit: dat wil zeggen dat we minder vervuilende stoffen moeten toevoegen aan het water dat we gebruiken: minder en minder agressieve reinigingsmiddelen, geen gevaarlijke stoffen zoals chemische bestrijdingsmiddelen, verven,...
- zorg voor de hoeveelheid drinkbaar water: slechts een minuscuul deel van alle water is zoet én drinkbaar. Het is onverantwoord dat ruim één derde van ons dagelijks drinkwaterverbruik bestemd is voor toiletspoeling!
- zorg voor een natuurlijke structuur van de waterlopen: een oneffen bodem en een bochtig verloop van een beek zijn twee structuurkenmerken die rechtstreeks bijdragen tot een betere en veiliger waterhuishouding én een rijker biologisch leven.
Het naleven van deze 3 basisregels kan de aanleg van gigantische zuiveringsinfrastructuren overbodig maken. Dat spaart niet alleen handenvol geld, maar bespaart het landschap ook een hoop beton.

Waar knelt het schoentje?

Het knelt op vele plaatsen. Het GNOP geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste probleemsituaties en lokaliseert ze ook.

We pikken er enkele uit :
- de oververtegenwoordiging van Canadapopulier in het bosbestand
- het overmatig of verkeerd gebruik van natuurgebieden als recreatieterreinen
- de versnippering van de natuur
- een overdadige voedselaanrijking door bemesting op landbouwgronden, ...

Wat willen we bereiken?

Aalst telt een aantal bijzonder waardevolle natuurelementen. Om deze te vrijwaren zijn maatregelen nodig, te rangschikken onder 'behoud', 'ontwikkeling' en 'educatie'.
De keuze tussen behoud en verdere ontwikkeling hangt af van de huidige waarde en de mogelijkheden van een gebied.
Deze initiatieven staan onder andere op stapel:
- bestaande bomenrijen doortrekken
- sensibiliseren van de aangelanden van de Leirekensroute om de route niet te vertuinen
- aanplanting kleine landschapselementen in de omgeving van de Biezebroeken
- nagaan welke valleibossen in de Faluintjes kunnen uitgebreid worden met een zoomvegetatie
- recreatief gebruik van kleine veldwegen in de Faluintjes verhinderen door plaatsen van slagbomen
- organiseren van toezicht voor Osbroek en Gerstjens
- stimuleren van de eigenaars van beboste percelen om populier te vervangen door inheemse boomsoorten - natuurontwikkeling rond verlaten Dendermeanders d.m.v. de aankoop van percelen of door het afsluiten van beheersovereenkomsten met de aanpalende eigenaars.

De geplande acties zijn van uiteenlopende aard. Er zijn algemene acties, zoals het uitvoeren van een wegbermbeheersplan, of het vrijwaren van bestaande voetwegen. Daarnaast is het de bedoeling om specifiek te werken rond lokale problemen. Deze acties zijn gegroepeerd per deelgebied. Verder zal het natuurbeheer in ecologisch waardevolle gebieden ondersteund worden, hetzij financieel, hetzij door een kordaat optreden waar nodig. In dat kader zal de stad bijvoorbeeld zelf bepaalde percelen aankopen en verder beheren. Tot slot is een deel van de acties gericht op sensibilisering en informatie.

Het GNOP ligt ter inzage van de bevolking. Het kan ingekeken worden op vraag aan de informatiebalie van het stadhuis Zwarte Zustersstraat 8, Aalst.
Elk Aalsters gezin kreeg in maart 1998 een informatieve folder over het GNOP in de bus. Die folder is ook verkrijgbaar op de dienst Leefmilieu of aan de informatiebalie.
De GNOP-videofilm (ca. 30 minuten) kan ontleend worden in de openbare bibliotheek Aalst-centrum en in de filialen. Bij de dienst Leefmilieu of aan de informatiebalie kan hij ontleend of aangekocht worden (7,- EUR).

• Het milieujaarprogramma Aalst 2012 

Geurhinder is moeilijk te meten
- Wat aangenaam is voor de ene, ruikt misschien onaangenaam voor een ander.
- Hoe meer je betrokken bent bij de oorzaak, hoe minder het je hindert. Als je bijvoorbeeld zelf dieren houdt, zal de geur voor jou minder hinderlijk zijn dan voor je buur.

Wanneer wordt een geur hinderlijk?
Als mensen zo erg door een geur geïrriteerd raken, dat zij hun dagelijkse doen en laten gaan aanpassen (bijvoorbeeld vensters gesloten houden, niet meer in de tuin gaan zitten, …) of dat zij zich er psychisch of fysisch door belast voelen (voorbeelden zijn angst, slapeloosheid, hoofdpijn of ademhalingsproblemen), is er sprake van geurhinder.

Geurhinder in Vlaanderen
In Vlaanderen wordt heel wat geklaagd over milieuhinder en geurhinder in het bijzonder. Zowat 15% van de Vlaamse bevolking is op één of andere manier gehinderd door geurtjes afkomstig van allerlei activiteiten. De meeste klachten hebben betrekking op verkeer, industrie en huishoudelijk activiteiten van burgers zoals de schoorsteenuitstoot, huisdieren en het verbranden en de opslag van afval.

Dat betekent dat we er zelf ook iets kunnen aan doen!

Enkele tips:
- Verwijder huisvuilzakken tijdig.
- Composteer geurvrij: zorg voor een goede locatie, gebruik vers materiaal, zorg voor een goede menging en verlucht regelmatig.
- Plaats de afvoer van dampkappen zo dat damp en geur niet bij de buren worden ‘binnen’ geblazen.
- Laat je verwarmingsinstallatie en schoorsteen jaarlijks onderhouden.
- Verbrand geen afval.
- Reinig regelmatig dierenhokken.
- Controleer regelmatig je brandstoftank op lekken.

Zoniet mogen de bomen slechts geplant worden op een afstand vereist door vaste en erkende gebruiken.
In het kanton Aalst bestaan de volgende gebruiken:
1. Hoogstammige bomen mogen op 0,85 m van de scheidingslijn geplant worden;
2. Een scheerhaag tot 1,60 m hoogte mag op 0,45 m worden geplant;
3. Een kaphaag tot onbepaalde hoogte dient op 0,85 m van de scheidingslijn te worden geplant.

Indien het perceel gelegen is in een BPA/RUP (Bijzonder Plan van Aanleg/Ruimtelijk UitvoeringsPlan) of in een verkaveling, dan gelden de voorschriften die vermeld staan in het BPA/RUP of de verkavelingsvergunning. Voor meer informatie kan je terecht bij de dienst Ruimtelijke Ordening.

Artikel 37 van het veldwetboek zegt: "Diegene over wiens eigendom takken van bomen van een nabuur hangen, kan de nabuur noodzaken die takken af te snijden.
Vruchten die vanzelf op de eigendom van de nabuur vallen, behoren de nabuur toe.
Degene op wiens erf wortels doorschieten mag ze aldaar weghakken.
Het recht om de wortels weg te hakken of de takken te doen afsnijden verjaart niet.”

In de voor landbouw bestemde gedeelten van het grondgebied is bosaanplanting verboden op minder dan zes meter van de scheidingslijn tussen twee erven.

Mochten er zich geschillen voordoen, dan moet je je wenden tot het Vredegerecht, Administratief Centrum, Graanmarkt 1 te 9300 Aalst.

• Gemeentelijk natuurontwikkelingsplan 

Door je centrale verwarming goed af te stellen en door een regelmatig onderhoud vermijd je energieverspilling en milieuvervuiling (roet, stof, hinderlijke rook). In Vlaanderen moeten voor (centrale) stookketels bepaalde onderhoudsregels worden gerespecteerd. Welke regels je in acht moet nemen, hangt af van het type centrale verwarming en de leeftijd ervan. In de tabel krijg je een overzicht van de belangrijkste onderhoudsverplichtingen.

Verplichtingen	Stookolie	Gas	Pellets/Kolen
Vegen van de schoorsteen	Jaarlijks	Tweejaarlijks	Jaarlijks
Reiniging ketel/brander met attest	Jaarlijks	Tweejaarlijks	Jaarlijks
Afstellen brander met attest	Jaarlijks	Tweejaarlijks	Jaarlijks

Is je verwarmingsketel ouder dan 15 jaar, dan dient een 'verwarmingsaudit' te worden uitgevoerd op de installatie: een deskundige vakman zal een grondige inspectie doen en je informeren of je niet toe bent aan een nieuw energiezuiniger exemplaar. De verwarming van je woning is immers een belangrijk deel van je energierekening. Door efficiënt en zuinig te verwarmen zorg je er ook voor dat er minder CO2 en andere schadelijke verbrandingsproducten in de lucht terechtkomen.

Het onderhoud en de afstelling van de verwarmingsinstallatie moet je steeds aan een vakman toevertrouwen. De lijst van erkende technici vindt je op www.lne.be/campagnes/centrale-verwarming/erkende-technici.

Wie beschikt over een open haard of kachel, mag trouwens evenmin vergeten om het verwarmingstoestel en de schoorsteen regelmatig te laten onderhouden !
Let op, als je de kachel te vaak smoort of verkeerde brandstoffen gebruikt, zal zich sneller roet afzetten in de schoorsteen, waardoor het risico op schouwbrand, maar ook op CO-vergiftiging toeneemt. Een oordeelkundig gebruik en de schoorsteen minstens 1 keer per jaar laten reinigen, zorgt voor veel minder problemen, zowel voor jezelf als voor je buren.

Meer informatie
op www.lne.be/campagnes/centrale-verwarming of in de brochure "Wat u moet weten over uw centrale verwarming". Je kunt de brochure bestellen via het gratis telefoonnummer van de Vlaamse overheid (1700).

De milieuraad is de gemeentelijke adviesraad voor milieu, natuur en duurzame ontwikkeling. De milieuraad adviseert de stad op verzoek of op eigen initiatief, in verband met het milieubeleid, het natuurbeleid en het beleid inzake duurzame ontwikkeling, alle in de ruimste betekenis van het woord inclusief sensibilisering rond deze thema’s.
Niettegenstaande de milieuraad in eerste instantie een adviesorgaan is, kan het ook een plaats zijn waar nagedacht en gedebatteerd wordt over de verschillende aspecten van het milieubeleid, het natuurbeleid en het beleid inzake duurzame ontwikkeling.
Ook andere taken (naast adviesverlening) kunnen aan de milieuraad worden toevertrouwd of kan de milieuraad op zich nemen.
De milieuraad wordt in ieder geval om advies gevraagd over het ontwerp van het gemeentelijk milieujaarprogramma, over het ontwerp van het gemeentelijk milieubeleidsplan, over de uitvoering van het GNOP-actieprogramma en de gemeentelijke plannen die van belang zijn voor het behoud en de ontwikkeling van de natuurlijke structuur en de algemene natuurkwaliteit in de gemeente. 

De opdracht en de samenstelling van de milieuraad wordt door de gemeenteraad bepaald.
Er wordt echter naar gestreefd dat alle maatschappelijke geledingen evenwichtig in de milieuraad vertegenwoordigd zijn (naar het voorbeeld van de gewestelijke MINA-raad met een minimum van één derde aan milieu- en natuurverenigingen) en dat de beide geslachten ten minste voor één derde in de milieuraad vertegenwoordigd worden. 

De vergaderingen van de milieuraad zijn niet toegankelijk voor het publiek. 

Heel wat Vlamingen verbranden nog steeds zelf hun afval, bijvoorbeeld in een ton, op een hoopje in de tuin of in hun kachel. Nochtans is dit streng verboden. Logisch, want de stoffen die vrijkomen zijn erg schadelijk voor de gezondheid. Bovendien zadel je je buren op met ernstige geur- en rookhinder.

Het opstoken van tuinafval, huishoudelijk afval, e.d. veroorzaakt vaak geurhinder, neerslag van roet en stukjes half verbrand afval. Dit is niet alleen voor de stoker zelf, maar zeker voor zijn buren zeer onaangenaam. Je staat er misschien niet bij stil, maar bij de verbranding komen er heel wat giftige stoffen vrij. Deze stoffen en rook zorgen voor gezondheidsproblemen, variërend van kortdurende prikkeling in ogen, neus en keel tot in het ergste geval kanker. Bovendien kunnen de mensen hun was niet meer buiten hangen en de ramen niet meer openen om hun huis te verluchten, enz... In heel wat situaties ontstaan burenruzies met soms zeer ernstige gevolgen. En wie is het er nu niet mee eens, beter een goede buur dan een verre vriend!

Uit onderzoek blijkt dat één vuurtje tot zo’n 5.000 keer meer schadelijke stoffen kan uitstoten dan de norm voor verbrandingsinstallaties.
Dit cijfer stemt hopelijk de meest verstokte stoker tot nadenken!

Verbrandingsverbod
Afval verbranden is niet alleen hinderlijk en schadelijk voor jezelf, je buren en het milieu, het is ook nog eens verboden. Voor het verbranden van afval in openlucht, haarden en kachels kan je een fikse boete krijgen. Een verwittigd man (of vrouw) is er twee waard.

Milieuvriendelijke alternatieven
Weet je niet waarheen met je (snoei)afval? Hier heb je alvast enkele tips en alternatieven:

- de selectieve huis-aan-huis inzameling van verschillende afvalstromen;
- het containerpark waar je terecht kunt voor heel wat fracties;
- zelf composteren, de manier om organisch afval te verwerken;
- snoeihout verhakselen tot mulchmateriaal;
- onversnipperd snoeihout nuttig aanwenden in de tuin.

Zo hoeven er geen afvalstoffen te worden verbrand en kunnen er heel wat ellendige situaties worden voorkomen. Denk aan je toekomst, die van je kinderen en kleinkinderen en van je buren. Een frisse buurt is voor iedereen aangenaam!

Soms komen mensen wel eens in de verleiding om afval (tuinafval en huishoudelijk afval) mee te verbranden, maar dit is verboden. Deze stoffen zijn schadelijk voor het milieu en gevaarlijk voor de gezondheid.

Rook schaadt de gezondheid
Vaak zijn stokers zich niet bewust van de nadelige effecten van het verbranden van afval voor zichzelf en hun omgeving. Omwonenden worden niet alleen gehinderd door rookoverlast, maar de rook schaadt ook de gezondheid van zowel de stoker als van de buurtbewoners. De gezondheidsproblemen variëren van een kortdurende prikkeling in ogen, neus en keel tot in het ergste geval kanker.

Reglementering
Wie zichzelf, zijn gezin en zijn buren niet wil vergiftigen, doet er dus goed aan om niet langer zelf afval te verbranden. Voor het verbranden van afval bestaat nu al een zeer strenge reglementering. Zo mag je als particulier helemaal geen afval verbranden: buiten niet (ook niet in zogenaamde afvaloventjes of –tonnen) en binnen niet. Gebruik uitsluitend wettelijk goedgekeurde brandstoffen, of droog, onbehandeld hout. Bespaar op je afvalfactuur door zoveel mogelijk afval te vermijden en het goed te sorteren. Zo help je het milieu een handje en denk je aan je gezondheid en die van je buren.