’Iemands leven redden’ zal wel bij de meeste mensen op nummer 1 staan als je vraagt wat de belangrijkste heldendaad is. Je hoeft daarvoor echter niet te wachten tot je een drenkeling kan redden of iemand uit een brandend huis kan halen. Het kan ook anders, door je als orgaandonor te laten registreren bijvoorbeeld.
Wie wil er nu niet graag een held zijn? Orgaandonatie kan voor veel mensen de laatste hoop betekenen of in ieder geval iemands levenskwaliteit enorm verbeteren. Ook al heb je de kans om je organen pas af te staan na je dood, toch is het een gevoelig onderwerp. Dat heeft misschien iets met verstokt geloof in reïncarnatie te maken. Of misschien omdat er over het orgaandonatie te weinig geweten is?
Wie kan donor zijn?
Er zijn 2 soorten donors: levende en overleden donors. Levende donors staan weefsels af die opnieuw kunnen aangroeien (bloed, beenmerg) of organen of delen van organen (nier, lever- of longkwab, deel van de pancreas of darmen). Overleden donors zijn mensen die overleden zijn aan een hersen- of hartfalen en die zich hebben laten registreren als orgaandonor. Na hun overlijden staan ze hun organen af. Een orgaandonatie dient niet voor de wetenschap maar enkel voor transplantaties bij medemensen die daarop wachten.
Wie kan ontvanger zijn?
De ontvanger is een patiënt bij wie een orgaan niet meer functioneert, waardoor vervanging levensnoodzakelijk is. Bepaalde organen zijn van levensbelang: hart, longen, lever, darmen. Andere organen kunnen tijdelijk worden vervangen tot een orgaan beschikbaar is, bijvoorbeeld nieren en pancreas.
Wat zegt de wet?
Volgens artikel 11, van de wet van 13 juni 1986 betreffende het wegnemen en transplanteren van organen (Belgisch Staatsblad van 14 februari 1987), kan het wegnemen van organen enkel worden uitgevoerd op een persoon (de donor) wiens overlijden is vastgesteld door drie artsen, die volledig onafhankelijk zijn van de teams die de organen wegnemen en transplanteren en van de arts die de ontvanger verzorgt. De Belgische wet staat toe dat organen en weefsels van Belgische burgers bij overlijden worden weggenomen, op voorwaarde dat de overledene daar bij leven geen verzet tegen heeft aangetekend. Als er geen informatie is over de wensen van de overledene in verband met orgaandonatie, mogen organen en weefsels worden weggenomen tenzij de naaste familie (ouders, partner, kinderen) zich daar uitdrukkelijk tegen verzet. Iedere familie kan bij plots overlijden met deze vraag geconfronteerd worden en dus voor een moeilijke keuze komen te staan. Het is dus aan te raden om erover te praten.
Eurotransplant
Eurotransplant is de overkoepelende internationale organisatie, gevestigd in het Nederlandse Leiden, die alle transplantatiecentra (laboratoria en hospitalen) van haar lidstaten (Duitsland, België, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en Slovenië) coördineert. Daar gebeurt het beheer van alle gegevens en de selectie van de transplantatiekandidaten. Alle Info vind je op http://www.eurotransplant.nl. De webstek is wel enkel in het Engels of in het Duits te raadplegen.
Orgaandonatie in de lift
Het gebrek aan organen is momenteel de belangrijkste hinderpaal voor transplantaties. Er zijn onvoldoende donors om aan de behoefte in België te voldoen. Gevolg: steeds langere wachtlijsten en helaas patiënten die overlijden. Toch gaat het de goede kant op. In juni 2005 lanceerde de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid een nationale informatiecampagne over orgaan- en weefseldonatie. De campagne mag een succes genoemd worden. Al in april van dit jaar stegen de wilsverklaringen met maar liefst 50% sinds de lancering op 28 juni 2005 (van 33.850 naar 51.235). Het aantal verklaringen van verzet kent daarentegen een stijging van amper 1% (van 190.578 naar 192.948).
Bij wie kan je terecht voor registratie?
De registratie voor orgaandonatie gebeurt bij de dienst Bevolking van de stad. Je gaat naar het loket en je krijgt een formulier waarop je je voorkeur kan aanduiden: wel of niet donor. Deze papieren worden in tweevoud opgemaakt en ondertekend door de jezelf en door een ambtenaar. Het ene document is voor de jou en het andere gaat naar het Rijksregister. Daar worden deze gegevens ingevoerd in je dossier. Enkele dagen later krijg je van het Rijksregister een brief met de bevestiging dat je voorkeurgegevens ingevoerd zijn in je dossier. Je kan later nog altijd terugkomen op je beslissing. Dit doe je dan op dezelfde manier.
Deze info en nog veel meer vind je ook op de website www.beldonor.be.